Gün içinde her şey yolunda gibidir. Işıklar kapandığında ise zihin adeta yeni bir mesaiye başlar: Yarın yapılacaklar, geçen hafta söylenmiş bir cümle, yıllar önce yaşanmış utanç verici bir an… Saatler ilerledikçe “artık uyumalıyım” baskısı da eklenir ve uyku iyice uzaklaşır.
Bu deneyim oldukça yaygındır ve çoğu zaman kaygının gece daha görünür hâle gelmesiyle ilgilidir.
Gece neden daha zor?
Gün boyu iş, ekranlar, konuşmalar ve sorumluluklar zihni meşgul eder. Bu uyaranlar ortadan kalktığında, gün içinde ertelenen düşünce ve duygular kendine yer bulur. Karanlık ve sessizlik, düşüncelerle baş başa kalmayı kaçınılmaz kılar.
Ayrıca yorgunluk, düşünceleri olduğundan daha büyük ve çözümsüz gösterebilir. Gece üç gibi göz korkutan bir sorun, sabah aynı ağırlıkta görünmeyebilir.
Düşünce trafiğini yavaşlatmak için
Gece kaygısını tamamen ortadan kaldırmak her zaman mümkün olmasa da, onunla daha rahat bir ilişki kurmaya yardımcı olabilecek bazı yöntemler vardır:
- Düşüncelere gün içinde zaman ayırmak: Bilişsel Davranışçı Terapi’de sıkça kullanılan bir yöntem, gün içinde 15-20 dakikalık bir “endişe zamanı” belirlemektir. Gece akla gelen bir düşünceye “Bunu yarın, endişe zamanımda düşüneceğim” demek, zihnin onu erteleyebilmesine yardımcı olabilir.
- Yazarak boşaltmak: Yatmadan önce aklınızdakileri bir kâğıda yazmak, düşüncelerin kafanızın içinde dönüp durması yerine bir yere bırakılmasını sağlayabilir.
- Uyumaya zorlamamak: Uzun süre uyuyamıyorsanız yataktan kalkıp loş ışıkta sakin bir şeyle ilgilenmek ve uykunuz gelince geri dönmek, yatağın kaygıyla eşleşmesini azaltabilir.
- Yatmadan önceki saati yavaşlatmak: Ekranı bırakmak, ışıkları kısmak, ılık bir duş almak gibi küçük alışkanlıklar bedene “gün bitiyor” sinyali verebilir.
Ne zaman bir uzmanla konuşmalı?
Gece başlayan düşünce trafiği haftanın büyük kısmında yaşanıyorsa, gün içinde de sürekli bir endişe hâli varsa ya da uykusuzluk iş ve ilişkilerinizi etkilemeye başladıysa, bunu bir uzmanla konuşmak faydalı olabilir. Uyku sorunları farklı nedenlerden kaynaklanabildiği için, gerektiğinde tıbbi bir değerlendirme yapılması da önemlidir.
Terapide amaç düşünceleri susturmak değil; onları fark edip onlarla farklı bir ilişki kurabilmektir.

