“Bu sefer farklı olacak” diye başlayan bir ilişki, birkaç ay sonra tanıdık bir yere varır: Yine ilgisiz biri, yine sürekli onay bekleyen siz, yine aynı kırgınlıklar. Kişiler değişir ama hikâye pek değişmez.
Bu durumu yaşayan birçok kişi kendini suçlar ya da “şanssızım” der. Oysa ilişkilerde tekrarlayan örüntülerin çoğu zaman anlaşılabilir bir arka planı vardır.
Tanıdık olan neden çekici gelir?
İnsan zihni tanıdık olana yönelir. Çocuklukta ve ilk ilişkilerde öğrendiğimiz bağ kurma biçimleri, yetişkinlikte kime yakınlık duyacağımızı da sessizce etkileyebilir. Örneğin sevgiyi hep “kazanılması gereken” bir şey olarak deneyimlemiş biri, kendisine kolayca ilgi gösteren birini sıkıcı bulabilir; mesafeli birine ise yoğun bir çekim hissedebilir.
Bu çekim gerçek bir uyumdan çok, tanıdık bir duygunun yeniden canlanmasından kaynaklanıyor olabilir.
Şema Terapi bu konuya nasıl bakar?
Şema Terapi’de “şema”, erken dönemde karşılanmamış duygusal ihtiyaçlar etrafında oluşan ve hayat boyu tekrar etme eğiliminde olan kalıplar olarak tanımlanır. Terk edilme korkusu, kusurluluk hissi ya da duygusal yoksunluk bu şemalardan bazılarıdır.
Bir şema tetiklendiğinde kişi, farkında olmadan o şemayı doğrulayan durumlara yönelebilir. Terk edilmekten korkan biri, zamanla gerçekten uzaklaşan partnerler seçebilir ya da yakınlık arttığında ilişkiden kendisi kaçabilir. Bu bir zayıflık değil, zihnin bir zamanlar kendini korumak için geliştirdiği bir stratejidir.
Kendi örüntünüzü fark etmek için
Geçmiş ilişkilerinize dönüp şu sorularla bakmak, tekrar eden temayı görmenize yardımcı olabilir:
- İlişkilerimin başında beni en çok ne etkiliyor?
- İlişkiler genellikle hangi noktada zorlaşıyor ve o noktada ben ne hissediyorum?
- Ayrılıklardan sonra kendime en çok ne söylüyorum?
- Bana iyi gelen ama “heyecan vermediği” için uzaklaştığım biri oldu mu?
Cevaplarda benzer kelimelerin ya da duyguların tekrar ettiğini fark edebilirsiniz.
Örüntüyü değiştirmek mümkün mü?
Fark etmek önemli bir ilk adımdır ama çoğu zaman tek başına yetmez. Bu kalıplar uzun yıllar içinde oluştuğu için değişim de zaman ve emek ister. Terapide amaç geçmişi suçlamak değil; bugünkü ilişki seçimlerinizi ve tepkilerinizi yönlendiren ihtiyaçları anlamak ve onları daha sağlıklı yollarla karşılamayı öğrenmektir.
Benzer hikâyeleri tekrar tekrar yaşadığınızı düşünüyorsanız, bunu bir uzmanla konuşmak örüntünün nereden geldiğini ve nasıl dönüşebileceğini görmenize yardımcı olabilir.

